ಅಮೆರಿಕ-ಇರಾನ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಶುಭಂ ಹಾಡಿದ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ : ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಇಳಿಕೆ ಯಾವಾಗ?

ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲಣ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವಿನ ಸರಿಸುಮಾರು 108 ದಿನಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಹಾಗೂ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೂ ತೆರೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿವೆ. ಈ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುವಂತಾಗಿದೆ.

ಯುದ್ಧ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದ್ದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ (Crude Oil) ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಕೆಯ ಹಾದಿಗೆ ಮರಳಿವೆ. ಅತ್ತ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರ್ಗವಾದ ಹಾರ್ಮುಜ್ ಜಲಸಂಧಿ (Strait of Hormuz) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸರಕು ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಕ್ತವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯುದ್ಧದ ಆತಂಕದ ಕಿಡಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆರಿಲ್ಲ. ಈ ನಡುವೆ ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಾಹಕರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಡೀಸೆಲ್ ಹಾಗೂ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲ (LPG) ದರಗಳು ಯಾವಾಗ ಇಳಿಕೆಯಾಗಲಿವೆ ಎಂದು ಚಾತಕ ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದರೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಇಂಧನ ಬೆಲೆ ಏಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿಲ್ಲ? ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಅಸಲಿ ಗಣಿತವೇನು? ಇಲ್ಲಿದೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.

ಏನಿದು 14 ಅಂಶಗಳ ಕರಡು ಒಪ್ಪಂದ?

ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇರಾನ್ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ 14 ಅಂಶಗಳ ಕರಡು ಒಪ್ಪಂದ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ವೀಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಧಾನ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಜೂನ್ 19, 2026ರ ಶುಕ್ರವಾರದಂದು ಅಧಿಕೃತ ಮುದ್ರೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಸ್ವಿಸ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು ಅಮೆರಿಕ, ಇರಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಹಾಗೂ ಕತಾರ್ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸತತ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಿ ಈ ಶಾಂತಿ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಮುಖ ಷರತ್ತುಗಳು ಹೀಗಿವೆ:

• ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಉಭಯ ದೇಶಗಳು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು.
• ಮುಂದಿನ 60 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಅಂತಿಮ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೂಪುರೇಷೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕು.
• ಇರಾನ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೇಲಿನ ದಿಗ್ಬಂಧನವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಮುಂದಿನ 10 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕು.
• ಇರಾನ್ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಾರದು, ಆದರೆ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಂದವಾಗುವವರೆಗೆ ಅದರ ಪರಮಾಣು ಇಂಧನ ಯೋಜನೆ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು.
• ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ಇರಾನ್‌ನ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನಿಧಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಿದೆ.

ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದು ಕೇವಲ ತಕ್ಷಣದ ಕದನ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಪತ್ರ (MoU) ಮಾತ್ರ. ಇದೇನೂ ಅಂತಿಮ ಒಪ್ಪಂದವಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ 2 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಉಭಯ ದೇಶಗಳ ಮುಖಂಡರು ಸಮಗ್ರ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಕರಡು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲು ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಇರಾನ್ ಉಪ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರ ಕುಸಿತ : ಇಂಡಿಯನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ

ಮಾರ್ಚ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದ್ದಾಗ ಭಾರತದ ತೈಲ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಹೊರೆ ಬಿದ್ದಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆಯು ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 106 ರಿಂದ 114 ಡಾಲರ್ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿತ್ತು. (ಅಂದಹಾಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅಂದರೆ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 63 ಡಾಲರ್ ಹಾಗೂ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ 69 ಡಾಲರ್ ಸರಾಸರಿ ಬೆಲೆಯಿತ್ತು). ಈಗ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ದರ ಶೇ. 5 ರಷ್ಟು ಕುಸಿದಿದ್ದು, ಇಂಡಿಯನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ದರ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 83 ಡಾಲರ್‌ಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್-ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಲ್ವಾ?

ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ತೈಲ ದರ ಇಷ್ಟೊಂದು ಇಳಿಕೆಯಾದರೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ದರ ಇಳಿಕೆಯಾಗುವುದು ಅನುಮಾನ ಎಂದು ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮೇ 15 ರಿಂದ 25 ರ ನಡುವೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಇಂಧನ ದರ ಏರಿಕೆ ಕಂಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಕಂಗಾಲಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಇಳಿಯದಿರಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಹೀಗಿದೆ:

ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ತೈಲ ಮಾರಾಟ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು (IOCL, BPCL, HPCL) ಮುಂದಿನ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಹಳೆಯ ಮುಂಗಡ ದರದಲ್ಲೇ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ) ಬುಕ್ ಮಾಡಿ ಖರೀದಿಸಿವೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಇಂದಿನ ಇಳಿಕೆ ದರಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗಲು ಇನ್ನೂ ಕನಿಷ್ಠ 2 ತಿಂಗಳ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಇಂಧನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಯುದ್ಧಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳಲು ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಅನಿವಾರ್ಯ.

ಭಾರತದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು: ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರ ಗಂಭೀರ ಸಲಹೆಗಳು

ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಒಟ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ ಸಣ್ಣದೇನಲ್ಲ; ಇದು ಬರೋಬ್ಬರಿ 4 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ (4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.) ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ!

ವೆಚ್ಚದ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ:

• ವಿಶೇಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಕಡಿತದಿಂದ ಆದಾಯ ನಷ್ಟ: 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.
• ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ ನಿಧಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ: 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.
• ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಹೊರೆ: 1.7 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.
• MSME ವಲಯದ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗ್ಯಾರಂಟಿ ಯೋಜನೆಗೆ: 18,000 ಕೋಟಿ ರೂ.

ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸದಿದ್ದರೆ, ದೇಶದ ವಿತ್ತೀಯ ಕೊರತೆಯು ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದ ಶೇ. 4.3 ರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಶೇ. 5.3 ಕ್ಕೆ ತಲುಪುವ ಭೀತಿ ಇದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ತಜ್ಞರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎರಡು ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ:

1. ದೇಶೀಯ ತೈಲ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ವೇಗ ನೀಡಿ

ಭಾರತದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದು ಅವಲಂಬನೆಯು 2014-15ರಲ್ಲಿ ಶೇ. 84 ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಅದು 2025-26ರ ವೇಳೆಗೆ ಶೇ. 90 ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ತೀವ್ರ ಕುಸಿತ (2014-15ರಲ್ಲಿ 36 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಇದ್ದ ಉತ್ಪಾದನೆ, 2025-26ರಲ್ಲಿ 26 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಕುಸಿದಿದೆ). ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲದ ಆಮದು ಕೂಡ ಶೇ. 50 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.

ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ, ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಶೇ. 22 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಗೂ ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪದ ಶೇ. 15 ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತೈಲ ಕೊರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ತ್ವರಿತ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಬೇಕು. ಎಥೆನಾಲ್ ಮಿಶ್ರಣದ ಜೊತೆಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಬೇಕಿದೆ.

2. ತೆರಿಗೆ ಕ್ರಮಗಳ ಪುನರ್ ಪರಿಶೀಲನೆ

ಕಳೆದ ಮಾರ್ಚ್ 26 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ತೈಲ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೊರೆ ಇಳಿಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್ ಮೇಲಿನ ವಿಶೇಷ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕವನ್ನು ಲೀಟರ್‌ಗೆ 10 ರೂ. ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ 2026-27ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ 1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ. ಆದಾಯ ನಷ್ಟವಾಗಲಿದೆ. ಈಗ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ದರ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯವು ಈ ಅಬಕಾರಿ ಸುಂಕ ಕಡಿತವನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ಕೊನೆಯ ಮಾತು

2014-15 ರಿಂದ 2025-26 ರ ನಡುವೆ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಬೆಲೆ ಬ್ಯಾರೆಲ್‌ಗೆ 46 ರಿಂದ 93 ಡಾಲರ್ ವರೆಗೆ ಏರಿಳಿತ ಕಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹಿಂದಿನ ಮೃದು ಧೋರಣೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಾವು ಇಂಧನ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಈಗ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಈ ಸುವರ್ಣಾವಕಾಶವನ್ನಾದರೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ನೀತಿ ಜಡತ್ವಕ್ಕೆ (Policy Inertia) ಜರುಗದಂತೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಂದಾಗಬೇಕಿದೆ.

ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿ :

ಚಿನ್ನ ಮಿನುಗಿತು, ಬೆಳ್ಳಿ ಜಿಗಿಯಿತು, ಕಚ್ಚಾತೈಲ ಕುಸಿತ : ಷೇರುಪೇಟೆಗೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತಂದ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ!

ಅಮೆರಿಕದ ದಾಳಿಗೆ ಇರಾನ್ ತೀವ್ರ ಆಕ್ಷೇಪ; ಭಾರತೀಯ ನಾವಿಕರ ಸಾವಿಗೆ ಸಂತಾಪ

ಒಮಾನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಆತಂಕ! ಕಾರವಾರದಿಂದ ತೆರಳಿದ್ದ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್‌ಗೆ ಬೆಂಕಿ, 24 ಭಾರತೀಯರ ರಕ್ಷಣೆ

---